Kredyt samochodowy w Polsce – elementy procedury kredytowej - część 3

4. Czynniki atrakcyjności kredytu samochodowego

Mimo, iż procedura kredytowa jest o wiele bardziej złożona, surowa i nie zezwala na elastyczność oraz pro-konsumenckie podejście w porównaniu do procedury leasingowej to wciąż kredyt samochodowy cieszy się dużym zainteresowaniem. Niektóre korzyści finansowania zakupu samochodu osobowego przeważają nad korzyściami wynikającymi z kupna auta za gotówkę lub leasing, jak każda metoda finansowania posiada on bowiem swoje zalety i wady, które mogą być kluczowe przy podejmowaniu przez przedsiębiorcę decyzji.

Jedną z największych zalet kredytu samochodowego jest fakt, iż w porównaniu z konwencjonalnym kredytem gotówkowym, który również może zostać przeznaczony na zakup pojazdu, kredyt samochodowy posiada dużo niższe oprocentowanie. Jest ono o tyle atrakcyjne o ile sama umowa jest skonstruowana w ten sposób aby możliwie zmniejszać ryzyko powstałe dla banku. W tym celu stosuje się różnego rodzaju zabezpieczenia spłaty kredytu.

Nie są one obowiązkowe i w praktyce rzadko kiedy wszystkie z nich są zastosowane równocześnie, zdarzają się także kredyty samochodowe oprocentowane przy zastosowaniu atrakcyjnej stopy procentowej i jednocześnie nie posiadające żadnego dodatkowego zabezpieczenia – stosuje się to głównie w odniesieniu do klientów, których współpraca z bankiem trwa od wielu lat i jest ona pozytywnie oceniana, a także w przypadku klientów którzy decydują się na wysoką wpłatę własną lub posiadają bardzo wysoką zdolność do spłaty zobowiązania kredytowego.

W przypadku, gdy kredyt samochodowy zaciągany jest w tzw. „banku samochodowym”, tj. należącym do koncernu motoryzacyjnego i posiadającego w swej ofercie niemal wyłącznie produkty dotyczące finansowania pojazdów koncernowych, niskie oprocentowanie wynika także z faktu iż bank ściśle współpracuje z dealerami i pomaga w finansowaniu nadwyżek pojazdów będących na wyposażeniu dealera. Dla tego typu instytucji w drugiej kolejności liczy się zysk z komercyjnego punktu widzenia banku, co zwiększanie penetracji pojazdów danej marki w segmencie, rejonie; wszelkie niedostatki finansowe są bowiem wspierane przez koncern, który bogaci się na każdym sprzedanym pojeździe.

Jako znaczącą przewagę nad leasingiem dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą wymienia się fakt, że auto w trakcie trwania umowy kredytowej w większości przypadków jest własnością kredytobiorcy. Takie zapisy w umowie gwarantują kilkustronne korzyści, w tym m.in. te związane z ewentualnym zawieszeniem działalności banku. Wówczas to jego wierzyciele nie będą mogli odebrać pojazdu na rzecz spłaty wierzytelności, pod warunkiem, że kredyt samochodowy nie miał ustanowionego zabezpieczenia w postaci zastawu rejestrowego. Celem zastawu rejestrowego jest zabezpieczenie danej wierzytelności (wierzytelności rozumianej jako uprawnienie wierzyciela do żądania spełnienia przez dłużnika danego zobowiązania).

Z chwilą ustanowienia zastawu wierzyciel nabywa prawo, na mocy którego będzie mógł dochodzić zaspokojenia z obciążonej rzeczy bez względu na to, czyją stała się własnością. Będzie miał też pierwszeństwo przed innymi wierzycielami właściciela obciążonej rzeczy. Praktyka bankowa jednak nie przewiduje konieczności stosowania zastawu rejestrowego w przypadku każdego kredytu samochodowego.

W odróżnieniu do leasingu także w przypadku gdy przedsiębiorca posiada trudności ze spłatą zobowiązania kredytowego nie przewiduje się możliwości natychmiastowego odebrania pojazdu, służącego nierzadko w celach wyłącznie zarobkowania, a jedynie naliczenia karnych odsetek. Nie powodują one jednak, że cały dotychczasowy wymiar rat przepada razem z pojazdem. Wynika to z tego, że prawem własności dysponuje kredytobiorca, a nie bank, jak również sam bank przewiduje inne metody egzekucji roszczeń i chętniej decyduje się na stosowanie karnych odsetek niż zrywania umowy kredytowej z winy kredytobiorcy.

Do przewag kredytu samochodowego zalicza się także fakt możliwości wcześniejszego zakończenia trwania umowy lub negocjowania ewentualnego wydłużenia spłaty zobowiązania kredytowego. Leasingodawcy niechętnie decydują się na wcześniejsze zakończenia umów ponieważ nierzadko zaburza to harmonogram amortyzacji pojazdów, który w przypadku leasingu znajduje się w obowiązkach instytucji leasingowej, która do momentu ewentualnego wykupu pojazdu jest jego właścicielem.

Przedwczesne zakończenie leasingu prawie zawsze możliwe jest tylko gdy klient zdecyduje się spłacić jednorazowo wszystkie raty oraz wartość wykupu powiększoną o dodatkową premię z tytułu nieplanowego zakończenia umowy. Kredyt samochodowy pod tym względem jest dużo bardziej elastyczny i przewiduje bardzo wiele możliwości zakończenia umowy, uwarunkowane jest to jednak głównie tym jak układa się współpraca na linii kredytobiorca – bank. Płatności można niemal dowolnie konfigurować w zależności od preferencji kredytobiorcy jak i wymogów banku. Z tego względu na kredyt samochodowy bardzo często decydują się przedsiębiorcy, którym zależy na posiadaniu auta, a nie tylko korzystaniu z niego oraz jednocześnie dopuszczają możliwość zmiany swojej sytuacji materialnej w najbliższym czasie, wtedy mogą zdecydować się albo skrócić okres kredytowania albo odpowiednio go wydłużyć.

Fakt posiadania kredytowanego samochodu przez jego użytkownika to możliwość jego ubezpieczenia przy zachowaniu zniżek, które mogą wynosić nawet 60 proc. bazowej ceny polisy. Dodatkowo bardzo często dealer na podstawie umowy o współpracy z ubezpieczycielem jest w stanie zapewnić dla klienta bardzo preferencyjną cenowo i bogatą w usługi poboczne polisę – tym samym oszczędności dla korzystającego z kredytu samochodowego z tytułu polisy mogą wynikać zarówno z posiadanych przez niego zniżek oraz samej niskiej ceny wyjściowej polisy proponowanej przez dealera.

Pozornie niewiele znaczące korzyści mogą przybierać rozmiar nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych w czasie trwania całej umowy kredytowej bowiem kalkulacje pakietu ubezpieczenia dla aut luksusowych nierzadko wynoszą domyślnie powyżej 20 tysięcy złotych rocznie.

Korzyści podatkowe, choć skromne w porównaniu do korzyści płynących z leasingu – też istnieją. Pojazd, którego przedsiębiorca jest właścicielem może być amortyzowany według takich samych zasad jak tych, panujących w przypadku finansowania auta za gotówkę. Odpisów tych dokonuje się przy zachowaniu wszelkich zasad dotyczących zarówno maksymalnych stawek amortyzacji rocznej jak i maksymalnych okresów amortyzacji przy uwzględnieniu tego czy pojazd jest nowy czy używany. Podobnież jednak ograniczeniem jest maksymalna wartość pojazdu jaka może podlegać amortyzacji. Wszelkie odpisy amortyzacyjne ujmuje się w kosztach uzyskania przychodu przedsiębiorstwa. Dodatkowo w przypadku kredytu samochodowego do kosztów uzyskania przychodu (zmniejszających podstawę opodatkowania) zalicza się część raty kredytu – ratę odsetkową. Jej kalkulacja bazuje na oprocentowaniu kredytu.

Wyjątkowo rygorystyczna procedura pozyskania kredytu samochodowego powoduje, że wiele osób prywatnych lub prowadzących działalność gospodarczą w obawie przed natłokiem obowiązków niezbędnych do spełnienia nawet nie rozważa kredytu samochodowego jako możliwości finansowania pojazdu służbowego i decyduje się na leasing operacyjny lub zakup za gotówkę. Procedura kredytowa jest skomplikowana ze względu na konieczność zachowania zgodności z wszelkimi standardami opracowanymi przez np. Komisję Nadzoru Finansowego (Rekomendacja T) oraz czynników mitygujących ekspozycję banku na ryzyko kredytowe. Analiza banku pod względem zdolności kredytowej jest dużo bardziej rygorystyczna, skupia się bowiem na wieloaspektowości zdolności kredytowej wnioskodawcy. Wymaga się także bezwzględnego zachowania tzw. „zasady czterech oczu” (przynajmniej dwóch osób wydających decyzje nie kwalifikowane do podjęcia automatycznej decyzji), a każde odstępstwa od procedury mogą być akceptowane jedynie gdy zgodę na nie wyda Prezes Zarządu banku lub Członek.

Dbałość o standardy i zgodność z regulacjami objawia się także w absolutnej nietolerancji wszelkich uchybień wynikających np. z przesłania przez klienta niezbyt czytelnych skanów, niepotwierdzonych przez księgowość dokumentów finansowych czy dostarczenia oświadczeń i dokumentów, których ważność minęła według procedury aktualnie obowiązującej w banku. Często powoduje to kolejne opóźnienia w wydaniu decyzji lub nawet możliwości przekazania wniosku do analizy kredytowej. Procedura kredytowa wymaga nieskazitelnej dokładności – dla wielu jest to największa wada kredytu samochodowego jako produktu i bariera wstrzymująca przed jego zaciągnięciem.

Wśród wad kredytu samochodowego wymienia się także konieczność ustanowienia w niektórych przypadkach zabezpieczeń, które sprawiają, że kredytobiorca może nie odnosić wszystkich jego korzyści w pełnym zakresie. Głównie tyczy się to sytuacji, w której warunkiem akceptacji umowy kredytowej jest jego zabezpieczenie przez ustanowienie banku jako właściciela pojazdu w uzgodnionym przez obie strony i zaakceptowanym wymiarze procentowym, co przejawia się wpisem w dowodzie rejestracyjnym kredytowanego samochodu.