Co to jest ryzyko systemowe ?

Instytucje oraz pośrednictwa finansowe funkcjonują na rynku na zasadzie złożonej sieci powiązań. Ich działanie opiera się na szeregu powiązań i systemów, m.in. transakcyjnych, zobowiązań i innych, co powoduje, że upadek jednej z instytucji finansowych może skutkować wywołaniem efektu domina.


Ryzyko systemowe, które omawia to zjawisko, dotyczy zatem całego rynku lub też systemu finansowego. Ryzyko to jest niezmiernie trudne do oszacowania, tym bardziej do prognozowania. Najlepszym przykładem wystąpienia efektów ryzyka finansowego jest sytuacja na rynkach finansowych z 2008 roku, czyli kryzys finansowy wywołany przez amerykańskie instytucje finansowe.

Czy można bronić się przed ryzykiem systemowym?

Ochrona indywidualnego klienta przed ryzykiem systemowym w praktyce nie istnieje. Wynika to z jego specyfiki. Ryzyko systemowe jest cechą rynków i instytucji finansowych, na które nawet dywersyfikacja portfela inwestycyjnego nie ma większego wpływu. W przypadku, gdy następuje efekt domina, tj. upadek wielu instytucji i ogólny spadek wartości inwestycji oraz poziomu zaufania, straty widoczne będą w każdym elemencie portfela inwestycyjnego. Jedynym ratunkiem, pozwalającym zmniejszyć ryzyko systemowe, jest nieustanna, pełna i szczegółowa kontrola instytucji finansowych, polegająca na analizie zagrożeń, wynikających z działań instytucji finansowych oraz ich eliminacja.

Rodzaje ryzyka systemowego

Pojęcie to związane jest z tymi aspektami rynku, na które indywidualny inwestor nie ma wpływu. Do najważniejszych rodzajów ryzyka systemowego można zatem zaliczyć:

  • ryzyko inflacji / deflacji,
  • ryzyko stóp procentowych,
  • ryzyko walutowe,
  • ryzyko rynkowe,
  • ryzyko polityczne.

Powyższe niebezpieczeństwa można próbować niwelować poprzez zastosowanie odpowiednich strategii inwestowania, na przykład poprzez stosowanie instrumentów pochodnych. Jednakże ich występowanie oraz poziom jest niezależny od inwestora.

Nadzór makroostrożnościowy lekiem na ryzyko systemowe?

Narodowy Bank Polski w odpowiedzi na ryzyko systemowe prowadzi tzw. nadzór makroostrożnościowy. Ma to na celu utrzymanie stabilności rynku finansowego. Nadzór makroostrożnościowy skupia się systemie finansowym oraz jego otoczeniu i zależnościach jako całości. Nie obejmuje natomiast pojedynczych podmiotów. Celem i zadaniem nadzoru makroostrożnościowego jest:

  • szczegółowa analiza aktualnej sytuacji w systemach finansowym i gospodarczym, również w aspekcie międzynarodowym,
  • identyfikacja zagrożeń oraz ocena ryzyka,
  • stosowanie różnych instrumentów w celu zniwelowania poziomu ryzyka systemowego,
  • wzmacnianie odporności systemu finansowego na ryzyko systemowe,
  • informowanie o narastaniu poziomu ryzyka systemowego.

Jest to obecnie jedno z najbardziej skutecznych działań pozwalających utrzymać stabilny rozwój gospodarki przy jednoczesnym niskim ryzyku systemowym. Działania Nadzoru makroostrożnościowego pozwalają ograniczyć ryzyko systemowe zanim stanie się ono źródłem kryzysu finansowego.

Mało? Czytaj kolejny wpis...

Przeczytaj też