Fin-Tech jako źródło innowacji finansowych

Dynamiczny rozwój technologii teleinformatycznych oraz transformacja rynku pośrednictwa finansowego w następstwie kryzysu lat 2007-2009 wywołały zasadnicze zmiany w zakresie świadczenia usług finansowych. Od kilku lat procesy tworzenia innowacji finansowych są ściśle związane z nowymi formami wykorzystania nowoczesnych technologii cyfrowych w działalności podmiotów funkcjonujących nota bene poza sektorem finansowym, a więc podmiotów należących do tzw. branży Fintech (Financial Technology companies).

Innowacje finansowe są sednem FinTech, które opierają swoją działalność na tworzeniu nowych form usług i rozwoju metod ich świadczenia w ramach strategii konfrontacji (np. amerykański Paypal) lub współpracy z instytucjami finansowymi (np. polskie Blue Media). W praktyce działalność Fintech prowadzi do zasadniczych zmian jakościowych w kształtowaniu systemów obsługi klientów na rynku usług finansowych. Innowacji finansowe generowane przez FinTech mają charakter wielowymiarowy i obejmują zarówno innowacje w zakresie bezpośredniej obsługi finansowej klienta (ang. front office), jak i szereg zasadniczych usprawnień w funkcjonowaniu systemów zaplecza (ang. back office).

Innowacje o charakterze front-office są związane z modyfikacją oferty usług finansowych dla sprostania zmiennym oczekiwaniom klientów w ramach procesów transformacji funkcjonowania współczesnych społeczeństw. Natomiast katalizatorem innowacji związanych z systemami zaplecza (tj. back office) jest szybki postęp w funkcjonalności rozwiązań informatycznych w zakresie procesowania w trybie rzeczywistym (on-line) ogromnych ilości zróżnicowanych danych rynkowych dla pozyskania wiedzy o zyskownych modelach biznesowych. Powyższe wymiary innowacji finansowych cechuje więc sprzężenie zwrotne. Przesłanką innowacji front-office jest dążenie do zapewnienia wysokiego stopnia personalizacji i dostępności obsługi finansowej klientów, a to z kolei jest uzależnione od uzyskania przez daną instytucję finansową odpowiednich kompetencji wewnętrznych poprzez wdrażanie innowacji o charakterze back-office.

W tym kontekście należy zauważyć, że Fintech stał się w ostatnim czasie wiodącym czynnikiem transformacji sektora finansowego w skali globalnej. Coraz więcej instytucji rynku finansowego zaczyna traktować innowacyjność jako jeden z głównych filarów przewagi konkurencyjnej. Zmiany technologiczne pozwalają kreować nowe modele biznesowe w sektorze finansowym, zwiększać zasięg działalności oraz poprawiać jakość świadczonych usług. Konsumenci – szczególnie wywodzący się z pokolenia Y i Z – są naturalnymi adresatami procesów komunikacji cyfrowej i oczekują innowacyjnych rozwiązań w sferze usług finansowych z wykorzystaniem zdalnych kanałów elektronicznych, głównie poprzez Internet w urządzeniach mobilnych.  W wymiarze społecznym coraz silniej zarysowuje się dwubiegunowy podział klientów finansowych z wyróżnieniem tzw. młodego „cyfrowego” pokolenia Y i Z oraz starszych „analogowych” klientów z pokolenia X.

Pokolenie Y stanowią osoby, którzy wychowywali się w dobie popularyzacji technologii cyfrowych (tzw. Milenialsi), a przede wszystkim komunikacji internetowej opartej o komputery desktopowe oraz tradycyjnej łączności komórkowej GSM (tzw. Digital Natives). Z tego względu stanowią oni już teraz ważną i liczną grupę klientów, którzy szczególnie aktywnie korzystają z innowacji finansowych generowanych przez podmioty z sektora FinTech. Natomiast pokolenie Z determinuje popyt na innowacje przyszłości, głównie w zakresie zastosowania metod sztucznej inteligencji w usługach finansowych (ang. Artificial Intelligence). Osoby te należą do perspektywicznych klientów instytucji finansowych, jako że od dzieciństwa funkcjonują w środowisku Internetu mobilnego posługując się różnorodnymi urządzeniami przenośnymi (tj. smartfony, tablety, fablety) do komunikacji w mediach społecznościowych, czy w usługach z tzw. ekonomii współdzielenia (ang. sharing economy) opartej na eliminacji pośredników i poszukiwania usług w oparciu o geolokalizację. Pokolenie Z nie zna alternatywy dla komunikacji zdalnej i nowoczesnych technologii cyfrowej zarówno w wymiarze relacji z instytucjami finansowymi, jak w wymiarze interakcji społecznych (tzw. technoholics). Z powyższych względów ich preferencje determinować będą popyt na usługi finansowe w kolejnych latach, a już obecnie są określani jako „katalizatorzy zmian” w sektorze finansowym.

Podmioty z branży Fintech mogą wpłynąć na zasadniczą zmianę kształtu pośrednictwa finansowego, oferując nowy wymiar tworzenia i świadczenia usług bankowych dla szerokiego grona konsumentów usług finansowych. Dostępność produktów finansowych za pośrednictwem przyjaznych dla użytkownika aplikacji mobilnych może zmienić sposób, w jaki konsumenci korzystają z produktów finansowych. Przykładowo, bezpieczne i natychmiastowe przekazywanie płatności poprzez numer telefonu do dowolnego zakątka na świecie może doprowadzić do zasadniczych zmian w organizacji systemu płatniczego. Jeśli inwestowanie w instrumenty finansowe na dowolnym rynku na świecie stanie się bardziej dostępne, a decyzje inwestycyjne odpowiednio wspierane przez podmioty Fintech, procesy innowacji mogą wpłynąć na przesunięcie oszczędności z depozytów bankowych do portfeli inwestycyjnych zarządzanych po atrakcyjnie niskich kosztach. Efektywniejsze inwestowanie i automatyczne monitorowanie zmian cen rynkowych instrumentów finansowych za pomocą narzędzi robo-advisor może dodatkowo obniżyć bariery jakie obecnie doświadczają konsumenci i stymulować migrację od tradycyjnych produktów finansowych do oferty Fintech. W przyszłości wykorzystanie technologii Blockchain może pozwolić pomiotom z branży Fintech rzucić wyzwanie bankom na rynku depozytowym i usług kredytowych.

Aktualnie w praktyce okazuje się, że bardzo często innowacje finansowe generowane przez podmioty z sektora Fintech wychodzą poza tradycyjnie rozumiane kategorie usług lub produktów finansowych. Powstaje więc pytanie, czy innowacyjność Fintech nie doprowadzi do zakłócenia działalności regulowanych instytucji systemu finansowego, jak to jest wskazywane obecnie na rynku kryptowalut. Oferta Fintech jest atrakcyjna, gdyż adresuje główne problemy sektora finansowego, takie jak mała transparentność rynku i wysoka złożoność produktów finansowych. Mimo, że Fintech same nie podlegają regulacjom ostrożnościowym, to jednak wskazuje się na znacznie większy problem banków o znaczeniu systemowym i ich status instytucji uniemożliwiających pełną stabilizację usług finansowych. Twierdzi się, że realną szansą rozwoju podmiotów z branży Fintech może być ich zdolność do przekształcenia systemu finansowego w otwarty ekosystem różnorodnych podmiotów z mniejszym znaczeniem długu i ograniczeniem kosztów pośrednictwa finansowego. Będzie to jednak zależeć od docelowego kształtu systemu regulacyjnego, organizacji nadzoru w zakresie postępu technologicznego oraz akceptacji takich rozwiązań przez klientów. Należy zwrócić uwagę na konieczność monitorowania zagrożeń operacyjnych jak cyberataki oraz konieczność zmian zarządzania ryzyka finansowego w sytuacji braku rozwiązań systemowych dla innowacyjnych podmiotów branży Fintech.

Wiesz już wszystko? Proponujemy kolejny artykuł...

Przeczytaj też