Initial Coin Offering, czyli pozyskiwanie kapitału w dobie kryptowalut

Initial Coin Offering oznacza proces pozyskiwania kapitału dla sfinansowania określonego przedsięwzięcia biznesowego poprzez sprzedaż określonego zasobu tokenów cyfrowych wraz z obietnicą, że tokeny te będą wykorzystywane jako narzędzie dające dostęp do usług oferowanych przez daną platformę. W tym kontekście ICO jest podobne do emisji akcji wśród inwestorów. Jednakże zamiast akcji (tj. papieru wartościowego), inwestor zasilający kapitałowo dany projekt uzyskuje tokeny, które dają prawo wpływu na dalszy rozwój danego projektu biznesowego, jak również zakupu nowej kryptowaluty z odpowiednim dyskontem do ceny rynkowej.

ICO jako mechanizm pozyskiwania środków kapitałowych powstał z myślą o projektach opartych na technologii blockchain z wykorzystaniem rynku kryptowalut. Jednakże, ICO nie ma jedynie zastosowania do projektów w zakresie wdrożenia blockchain jako rejestru rozporoszonego, ale również może wspierać każde przedsięwzięcie biznesowe, najczęściej w początkowej fazie jego rozwoju, tzw. start-upy. ICO jest szczególnie popularny wśród przedsiębiorców poszukujących finansowania pozabankowego poprzez przekonanie indywidualnych inwestorów do wsparcia rozwoju swojego biznesu jak w modelu crowdfundingu.

Tym samym do cech charakterystycznych ICO należy:

  • kapitałobiorca generuje specjalne tokeny cyfrowe, które są potem oferowane inwestorom;
  • pozyskanie kapitału odbywa się w ramach zdecentralizowanej sieci, bez udziału pośrednika (np. banku) jako zaufanej strony trzeciej;
  • sprzedaż tokenów odbywa się wyłącznie zdalnie, bez wykorzystania kanałów stacjonarnych;
  • oferujący przekazuje informacje o projekcie w postaci syntetycznego raportu, który pełni funkcję zapytania ofertowego skierowanego do szerokiego grona potencjalnych nabywców.

Token cyfrowy, jako podstawa każdego i ICO, może przyjąć dwie zasadnicze formy:

  • token wbudowany w blockchain (natywny),
  • token wyemitowany w celu późniejszego odkupienia.

Tokeny natywne są wyceniane w transakcjach kupna-sprzedaży i mają wartość rynkową (np. bitcoin). Natomiast drugi typ tokenów jest zabezpieczany za pomocą konkretnych aktywów materialnych lub niematerialnych np. zaufania do wystawcy. Zabezpieczenie rzeczowe może wykorzystać metale szlachetne, ale także prawa majątkowe, czy innych aktywa przedstawiające wymierną wartość dla nabywcy tokenów. Niemniej również sama reputacja firmy lub osób emitujących dane tokeny może stanowić odpowiednie zabezpieczenie wykonalności przedsięwzięcia i zapewnienia określonych korzyści dla nabywców. Na takim właśnie zaufaniu opiera się zdecydowana większość zbiórek ICO, co jednak jest również mankamentem w tworzeniu systemów zabezpieczeń ICO.

Zdecentralizowany system zbierania środków, który eliminuje konieczność zatrudniania i wynagradzania pośrednika jako zaufanej strony trzeciej, wynika z idei rozwiązań opartych na rejestrze rozproszonym (DLT). Kontrola w ramach całego procesu zbierania środków odbywa się po stronie społeczności zainteresowanych potencjalnych nabywców, którzy identyfikują nieuczciwe projekty i ostrzegają przed utratą środków. Nadzór nad projektem nie odbywa się więc poprzez centralną instytucję, jak w przypadku np. publicznej emisji akcji, ale jest wykonywany wspólnie przez wszystkich zainteresowanych. Dodatkowo, cały proces sprzedaży tokenów odbywa się przy wykorzystaniu tzw. inteligentnych kontraktów (smart contract), które mogą być wykorzystane do zweryfikowania finansowanego projektu przez każdego potencjalnego inwestora.

Kolejny aspekt, czyli sprzedaż tokenów wyłącznie drogą elektroniczną, jest podstawą do budowy w pełni zdecentralizowanego systemu zbierania środków. Najczęściej ICO tworzy dedykowaną stronę internetową, z pełnym opisem i dokumentacją projektu, informacjami o warunkach ICO, a także linkiem do podstrony lub zewnętrznej witryny, gdzie inwestor może nabyć tokeny cyfrowe. Dlatego też oferta rzadko jest kierowana do konkretnej grupy inwestorów, a raczej do nieoznaczonego inwestora, ponieważ ICO umożliwia pozyskanie kapitałów bez względu na kraj jego pochodzenia.

Syntetyczny raport jest najbardziej istotnym dokumentem z punktu widzenia potencjalnych nabywców tokenów. Zawiera szczegóły techniczne na temat projektu, aktualne dane rynkowe, cele projektu, a także wymagania dla nabywców dotyczące nabycia i używania tokenów.  Dokument ten jest podstawą dla decyzji o nabyciu tokenów, dlatego jest kluczowy dla oceny ryzyka przez inwestorów. Raport można porównać do biznes planu, prezentowanego potencjalnym inwestorom.

ICO różnią się od siebie nie tylko projektem, który zostanie wsparty przez zebrane środki, ale również prawami, jakie nabywają inwestorzy wraz z zakupem tokenów.

Wyróżnia się trzy podstawowe kategorie:

  • tokeny udziałowe;
  • instrumenty finansowe w postaci tokenów;
  • tokeny użytkowe.

Tokeny udziałowe (ang. equity tokens) to tokeny, które zapewniają inwestorowi udział w przedsięwzięciu, analogicznie do klasycznych udziałów lub akcji w spółce. W zamian za dodatkowe środki, twórcy projektu zrzekają się części swojej władzy korporacyjnej w spółce oraz potencjalnych zysków w przyszłości. Ta opcja jest przeznaczona dla twórców projektu, którzy szukają wielu nowych inwestorów udziałowych, ponieważ emisja tokenów udziałowych w formie ICO jest znacznie tańsza niż standardowa procedura sprzedaży udziałów. Jednak forma ta może stwarzać poważne problemy prawne w wielu jurysdykcjach.

Instrumenty finansowe w postaci tokenów (ang. securities tokens) są rodzajem tokenów, które mogą być traktowane jak klasyczny instrument finansowy. Tokeny te powinny być zabezpieczone prawami lub aktywami, co w przypadku projektu biznesowego może być reprezentowane na przykład jako część udziałów w kapitale własnym (equity token), prawa do określonego procenta przyszłych zysków, prawo pierwokupu wytworzonego produktu lub inne rzeczy stanowiących wartość dla nabywcy. Kategoria securities tokens jest znacznie szersza niż equity tokens i właściwie pozwala zbierającym środki na taką samą kreatywność rozwiązań, jaka na rynkach finansowych. Jednak w przypadku tych tokenów również występują znaczące problemy prawne.

Tokeny użytkowe (pol. utility tokens) stanowią obecnie mniejszość wśród wszystkich typów tokenów emitowanych przez kapitałobiorców. Ich cechą charakterystyczną jest to, że zapewniają nabywcom dostęp do usług dostarczanych przez sprzedających tokeny. Taki token pełni więc dwie funkcje, tj.  inwestycyjną oraz sprzedażową. Szczególnie ta druga funkcja jest ważna dla projektów biznesowych, ponieważ nabywcy tokenów stają się jednocześnie klientami i użytkownikami danego projektu. Tokeny użytkowe mogą być więc wykorzystywane również jako pierwszy test rynkowy pomysłu, weryfikującego popyt na dane rozwiązanie. Dodatkowo, przy ich pomocy tworzy się społeczność użytkowników, którzy są bardziej lojalni wobec produktu niż jednorazowi klienci. Może to również dawać dodatkowe efekty sieciowe, poprzez system pozyskiwania nowych użytkowników prowadzony przez posiadaczy tokenów. Dodatkowo, jest to rozwiązanie znacznie bezpieczniejsze z punktu widzenia regulacyjnego, co pozwala na prowadzenie zbiórek w krajach, w których inne typy tokenów są zakazane prawnie.

Najpopularniejszym rodzajem tokenów, wykorzystywanym przez zbierających środki są instrumenty finansowe w postaci tokenów (tj. security token). Wynika to z faktu, że inwestorzy ICO szukają przede wszystkim takich możliwości inwestycyjnych, które zapewnią im relatywnie szybką ścieżkę wyjścia z inwestycji. Z racji tego, że tokeny typu security mogą być notowane na giełdach kryptowalutowych, inwestorzy mogą potem zbyć tego typu tokeny po osiągnięciu zakładanego poziomu zysku. Niemniej większość projektów ICO przedstawia swoje tokeny na użytkowe, przede wszystkim ze względu na obostrzenia prawne związane z tokenami typu securities w wielu krajach.

Pomimo wielu problemów, jakie wiążą się z przeprowadzeniem ICO, rynek ten wciąż dynamicznie rośnie. W 2014 r. przeprowadzono dwa pierwsze projekty ICO zebrały łącznie nieco ponad 16 mln dolarów. Rok 2015 był pod tym względem gorszy, gdyż trzy projekty ICO przekroczyły łącznie poziom 6 mln dolarów. W 2016 r. rynek zaczął rozwijać się jeszcze bardziej dynamicznie, o czym świadczy, że 29 projektów ICO zebrało w sumie ponad 90 mln dolarów.

Prawdziwy boom zaczął się jednak dopiero w 2017 r., kiedy przeprowadzono łącznie 871 udanych zbiórek ICO, które zebrały kwotę ponad 6 mld dolarów. Tak szybki rozwój związany był ze wzrostem całego rynku kryptowalut, tym niemniej rok 2017 był okresem szczególnie szybko rosnącej popularności ICO, a sami twórcy projektów start-upo’wych zaczęli z niego chętniej korzystać.

W pierwszych czterech miesiącach 2018 r., przeprowadzono już 621 udanych zbiórek ICO na łączną kwotę prawie 4 mld dolarów, co oznacza, że najprawdopodobniej w tym roku twórcy projektów zbiorą więcej niż w roku poprzednim. 

Literatura:

  1. C. Catalini, J. S. Gans, Initial Coin Offerings and the Value of Crypto Tokens, NBER Working Paper No. 24418
  2. U. W. Chohan, Initial Coin Offerings (ICOs): Risks, Regulation, and Accountability, Discussion Paper Series: Notes on the 21st Century, University of New South Wales, Canberra
  3. D. Lee Kuo Chuen, Li Guo, Yu Wang, Cryptocurrency: A New Investment Opportunity?, Singapore Management University Lee Kong Chian School of Business Research Paper Series
  4. S. Ozanne, Initial Token Offerings - Five Things That You Need To Know About Them, Mondaq.com
  5. R. Kastelein, What Initial Coin Offerings Are, and Why VC Firms Care, Harvard Business Review, 24 marca 2017
Mało? Czytaj kolejny wpis...

Przeczytaj też