Rodzaje spółek w Polsce - co warto wiedzieć?

U podstaw tworzenia spółek w Polsce leżą przepisy określone w Kodeksie cywilnym z 24 kwietnia 1964 roku oraz Kodeksie spółek handlowych z 15 września 2000 roku. Przepisy te jednoznacznie określają rodzaje spółek występujące w polskiej rzeczywistości gospodarczej. Spółki polskiego prawa gospodarczego dzielą się przede wszystkim na:

  • spółki osobowe – cywilne, jawne, komandytowe, partnerskie,
  • spółki kapitałowe – z ograniczoną odpowiedzialnością, akcyjne.

Każda z powyższych form prowadzenia działalności posiada swoje wady i zalety. Podejmując decyzję o wyborze najkorzystniejszego rodzaju spółki należy wziąć pod uwagę wszystkie aspekty prawne wpływające na ich funkcjonowanie a także wielkość przedsiębiorstwa czy możliwe do osiągnięcia zyski. Poniżej przedstawiamy najpopularniejsze rodzaje spółek występujących w polskiej gospodarce.

Rodzaje spółek w polskim prawie

  • Spółka cywilna – jest to najprostsza forma organizacji. Spółka cywilna nie posiada ponadto osobowości prawnej. Do utworzenia spółki tego rodzaju przystąpić mogą zarówno osoby fizyczne, jak również istniejące już przedsiębiorstwa, z których każdy wspólnik może wnieść własny kapitał, pracę własną na rzecz spółki, swoje umiejętności. U podstaw wnoszenia wkładu własnego do spółki leży zasada podobnej wartości wkładu każdego z jej członków. Za zobowiązania spółki cywilnej jej członkowie odpowiadają solidarnie własnym majątkiem. Założenie spółki cywilnej wymaga zawarcia umowy spółki między wspólnikami. Zasady umowy reguluje Kodeks cywilny w artykułach 860 – 875. Spółka cywilna musi również zostać zarejestrowana w urzędzie miasta lub gminy. Zgłoszenia dokonać musi każdy ze wspólników osobno. Spółka cywilna posiada dowolność w wyborze formy opodatkowania.
  • Spółka jawna – zbliżona forma prowadzenia działalności do spółki cywilnej. Zasadniczą różnicą jest regulowanie sposobu działania spółki poprzez Kodeks prawa handlowego, a nie cywilnego, jak ma to miejsce w przypadku spółki cywilnej. Spółkę jawną może założyć dowolna liczba wspólników, wnoszących w jej poczet własny kapitał. W nazwie spółki musi być ujawnione co najmniej jedno nazwisko współwłaściciela spółki. Rejestracja spółki jawnej odbywa się Krajowym Rejestrze Sądowym. Współwłaściciele spółki jawnej posiadają ograniczoną odpowiedzialność majątkową. Oznacza to, że po majątek wspólników wierzyciel może sięgnąć wyłącznie w przypadku braku możliwości egzekucji z majątku spółki.
  • Spółka partnerska – jest to specyficzny rodzaj spółki, z której korzystać mogą jedynie osoby wykonujące wolne zawody. Do założenia spółki jawnej mogą przystąpić jedynie osoby fizyczne nie posiadające działalności gospodarczej. Spółka partnerska regulowana jest, podobnie jak spółka jawna Kodeksem prawa handlowego. W nazwie spółki musi wystąpić człon: „i partner” lub „i partnerzy”. Podobnie do spółki jawnej, spółkę partnerską należy zarejestrować w KRS. Nie posiada ona również osobowości prawnej. Różnice pojawiają się w kwestii odpowiedzialności wspólników. W przypadku spółki partnerskiej wszyscy współwłaściciele odpowiadają solidarnie i osobiście całym swoim majątkiem jedynie za zobowiązania nie wynikające z wykonywania wolnego zawodu, tj. kredyty i pożyczki zaciągane przez spółkę.
  • Spółka komandytowa – jest to wygodna forma współdziałania jednostek gospodarczych o zróżnicowanym kapitale. W spółce komandytowej istnieje możliwość dowolnego ukształtowania odpowiedzialności za zobowiązania oraz prowadzenie spraw spółki. Spółki komandytowe regulowane są przepisami ustawy Kodeks spółek handlowych z dnia 15 września 2000 roku. Największą zaletą spółki komandytowej jest ograniczona odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki. Odpowiedzialność ta ograniczona jest wyłącznie do kwoty zawartej w umowie między nimi. Do największych wad spółki komandytowej należy za to konieczność prowadzenia kosztownej pełnej księgowości. Rejestracja spółki komandytowej odbywa się w KRS, a jej nazwa powinna zawierać imię i nazwisko co najmniej jednego z komplementariuszy z dopiskiem „spółka komandytowa”. Prowadzenie spraw spółki wymaga stosownego, potwierdzonego w umowie spółki pełnomocnictwa.
  • Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością – bodaj najpopularniejszy rodzaj spółki w Polsce. Spółkę z o.o. utworzyć może jeden lub więcej podmiotów. Jej funkcjonowanie regulowane jest przez Kodeks spółek handlowych. Bardzo ważną zaletą spółki z o.o. jest ograniczenie odpowiedzialności jedynie do majątku spółki. Współwłaściciele nie odpowiadają w tym przypadku własnym majątkiem. Umowa spółki z o.o. musi zostać sporządzona w formie aktu notarialnego. Jej kapitał musi wynosić co najmniej 5 000 zł. Na tej podstawie można zgłosić spółkę do KRS. Spółka z o.o. posiada osobowość prawną, co powoduje konieczność prowadzenia pełnej księgowości. Za prowadzenie spraw spółki odpowiedzialny jest Zarząd spółki, który powołuje i odwołuje swojego prezesa.
  • Spółka akcyjna – zdecydowanie najbardziej złożona forma prowadzenia działalności w formie spółki. Kapitał wymagany do założenia spółki akcyjnej wynosi minimalnie 100 000 zł. Podobnie, jak ma to miejsce w przypadku spółki z o.o., spółka akcyjna do jej założenia wymaga aktu notarialnego, pod groźbą nieważności. Spółka akcyjna jest osobą prawną, której księgowość musi być prowadzona w formie pełnej. Prawo reprezentowania spółki akcyjnej posiada wyłącznie jej zarząd, powoływany przez radę nadzorczą. Spółka akcyjna wyróżnia się z pozostałych rodzajów spółek sposobem pozyskiwania kapitału – może on być pozyskiwany na giełdzie papierów wartościowych przez obligacje. Spółka akcyjna to forma prowadzenia działalności gospodarczej, w której współakcjonariusze nie odpowiadają własnym majątkiem za jej zobowiązania. Jednak konieczność korzystania ze wsparcia prawników, czy wyspecjalizowanych księgowych powoduje, że z racji bardzo wysokich koszów prowadzenia działalności jest to forma przeznaczona dla największych firm.

Wybór formy spółki ma bez wątpienia niebagatelny wpływ na sposób prowadzonej działalności oraz odpowiedzialność majątkową współwłaścicieli przedsiębiorstwa. Polskie prawo precyzyjnie określa rodzaje spółek oraz wszelkie zasady prowadzenia przez nie działalności gospodarczej, co ułatwia wybór najlepszego rodzaju spółki.

Mało? Czytaj kolejny wpis...

Przeczytaj też