Serwisy do zarządzania finansami osobistymi – PFM

Serwisy do zarządzania finansami osobistymi (Personal Finance Management - PFM) służą do pozyskiwania, agregowania i prezentowania w ramach jednej platformy internetowej spersonalizowanych danych przestawiających stan finansów osobistych ich użytkownika. Serwisy te pozwalają na szereg działań związanych z planowaniem wpływów i wydatków, wyznaczania celów oszczędnościowych i inwestycyjnych.

Serwisy PFM oznaczają kompleksowe zarządzanie finansami osobistymi w kanałach elektronicznych, jednak niektóre z nich umożliwiają także manualne wprowadzenie transakcji (np. gotówkowych). Ponadto, PFM mogą być wykorzystane do zarządzania budżetem domowym poprzez organizowanie systemu automatycznych alertów o określonych zdarzeniach finansowych (np. przekroczenia limitu wydatków lub identyfikacji nietypowych transakcji), inicjowanie płatności za rachunki, tworzenie list zakupowych, generowanie okresowych raportów, czy przechowywanie paragonów i gwarancji na zakupione produkty.

PFM pozwala klientom indywidualnym uzyskać całościowe spojrzenie na ich należności i zobowiązania poprzez lepszą kontrolę finansów osobistych. Do podstawowych funkcjonalności PFM należy:

  • agregacja danych finansowych klienta;
  • kategoryzowanie i analiza operacji;
  • planowanie wydatków i ocena możliwości finansowych.

Dzięki PFM klient ma możliwość automatycznie lub manualnie zintegrować operacje na swoich rachunkach w instytucjach finansowych i niefinansowych. Nowym rozwiązaniem PFM w stosunku do standardowego sposobu prezentowania danych bankowych jest przedstawienie danych dla pełnej wizualizacji danych i grupowanie ich według kontekstu tematycznego, a nie produktowego lub funkcji czasu. W tym celu wykorzystywana jest kategoryzacja operacji. Polega na przypisaniu każdej operacji uprzednio zdefiniowanej kategorii czy tagu. Dzięki temu możliwa jest analiza wydatków według przypisanych kategorii. Kategorie mogą być dzielone na podkategorie, dając możliwość bardziej szczegółowego alokowania i analizowania wydatków. Dodatkowo:

  • dochodzi do zagregowania danych użytkownika o stanie jego aktywów i zobowiązań na bazie operacji ze wszystkich rachunków klienta (tj. bankowych, inwestycyjnych, kart kredytowych etc.),
  • kategorie mogą być analizowane według różnych kryteriów dla pełnej analizy przepływów finansowych, w tym identyfikacji kosztów i przychodów,
  • dane są wizualizowane w atrakcyjnej dla użytkownika formie graficznej w postaci wykresów i grafów,
  • prezentacja jest interaktywna, dzięki czemu dodatkowe dane są dostępne dla odbiorcy żądanie po oznaczeniu kursorem.

Planowanie wydatków i analiza przyszłej sytuacji finansowych są najbardziej zaawansowanym elementami funkcjonalności PFM. Klient może prześledzić swój budżet oraz zaplanować wydatki oraz określić długookresowe cele oszczędnościowe, takie jak zakup domu, wydatki edukacyjne, czy też wysokość emerytury. PFM zapewnia bieżące śledzenie postępów w ich osiąganiu. Zarządzanie wydatkami jest dopasowane do osobistej sytuacji finansowej, co pozwala optymalizować bieżące i przyszłe decyzje zakupowe.

Funkcjonalności systemów PFM przekraczają wymiar usług finansowych i obejmują również serwisy integracji danych z ofertami handlowymi oraz sieciami społecznościowymi. Pierwszy z nich pozawala stworzyć spersonalizować przekaz od partnerów handlowych PFM w programach lojalnościowych. Natomiast integracja z sieciami społecznościowymi pozwala na publikowanie danych w serwisach zewnętrznych w postaci postów. Integracja z mediami społecznościowymi umożliwia na przykład dzielenie się celami oszczędnościowymi, możliwości podziału płatności, rachunków, możliwości wspólnego oszczędzania ze znajomymi lub rodziną.

Z punktu widzenia instytucji finansowej narzędzia PFM umożliwiają identyfikację potrzeb klienta i lepsze odniesienie się do jego sytuacji poprzez m.in. zaoferowanie usług dodatkowych. Bank może dostosować swoją ofertę do konkretnego klienta np. poprzez zaproponowanie lokaty celowej dla określonego, powtarzalnego rodzaju operacji (np. wakacje, zakupy świąteczne, urodziny, rocznice itp.) PFM dają możliwość aktywnego doradztwa, gdyż w oparciu o historię operacji danego klienta, serwisy mają funkcjonalności sugerowania optymalnego sposobu oszczędzania prognozując, jaka kwota oszczędności nie spowoduje przekroczenia limitu wydatków.

Wyróżnia się trzy główne rodzaje serwisów do zarządzania finansami osobistymi:

  • desktop PFM – polega na zarządzaniu budżetem przy pomocy arkuszy kalkulacyjnych takich jak Microsoft Excel lub przy użyciu programów typu Quicken czy ePortfel, importując dane z rachunków bankowych i zapisywaniu historii wykonanych transakcji w pamięci komputera,
  • online consumer – oznacza korzystanie z podstawowych funkcjonalności zarządzania finansami osobistymi oferowanymi przez bank, uzyskując dostęp do serwisu poprzez logowanie się na rachunek bankowy w ramach bankowości internetowej
  • Web PFM – polega na korzystaniu z zewnętrznej platformy internetowej w celu zarządzania finansami i kontrolowania wszystkich transakcji w jednym miejscu (przykładowo serwis mint.com w Stanach Zjednoczonych czy kontomierz.pl w Polsce)

Wyodrębnia się również dwa modele działania serwisów Personal Finance Management w zależności od metody pozyskania danych klienta do ich analizy. Pierwszym jest model dwustronny (screen scraping), w którym klient udziela wszelkich informacji koniecznych do zalogowania się do bankowości internetowej agregatorowi, umożliwiając mu imitację logowania przez samego użytkownika. Drugim jest model wielostronny (direct feed), gdzie wykorzystywane są umowy prawne pomiędzy bankami a dostawcą usług agregacji informacji o rachunkach.

Pomimo wielu korzyści płynących z korzystania z serwisów PFM, mają one także swoje wady. Użytkownicy spotykają się z niedokładną lub trudną do wykonania kategoryzacją wydatków, przykładowo przy płatnościach za zakupy przez Internet i korzystaniu z serwisów jak PayU nie jest możliwe automatyczne skategoryzowanie tego wydatku. W tym wypadku konieczne jest udostępnienie klientom opcji manualnej zmiany kategorii, co może być uciążliwe przy wielu transakcjach różnych typów.

Istotne są także kwestie bezpieczeństwa – obecnie niewielka liczba klientów ufa aplikacjom niebankowym na tyle, aby udostępnić im swoje dane do logowania do systemów bankowych. Klienci są coraz bardziej świadomi szeregu zagrożeń wynikających ochroną prywatności i udostępniania swoich danych portalom internetowym, mogą więc być szczególnie nieufni wobec jakości zabezpieczeń wykorzystywanych w serwisach do ochrony ich osobistych danych finansowej.

Literatura

Ślązak E., Guzek E.: Innowacyjna bankowość internetowa, Oficyna Wolters Kluwer, Warszawa 2012

Barembruch A.: Bankowość detaliczna a nowoczesne narzędzia wspomagające zarządzanie finansami osobistymi, "Zarządzanie i Finanse" no. 2/2013, s. 34-46

Musiał M. Zastosowanie instrumentów zarządzania finansami osobistymi w polskich gospodarstwach domowych, "Kwartalnik Kolegium Ekonomiczno-Społecznego Studia i Prace", Szkoła Główna Handlowa no. 3/2015, s. 233-243.

Mało? Czytaj kolejny wpis...

Przeczytaj też